ศาลยกฟ้อง! คดีบริษัทเหมืองแร่ไทยประกอบกิจการในเมียนมาร์ ฟ้องนักข่าวสิ่งแวดล้อม

เมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2566 เวลา 09.00 น. ที่ศาลจังหวัดนครปฐม ผู้พิพากษาออกนั่งพิจารณาคดี กรณีบริษัท เมียนมาร์ พงษ์พิพัทธ์ จำกัด ซึ่งเป็นบริษัทประกอบกิจการเหมืองแร่ และจดทะเบียนในประเทศเมียนมาร์ โดยมีผู้ลงทุนเป็นนักธุรกิจชาวไทย เป็นโจทก์ร่วม ได้แจ้งความดำเนินคดีต่อ นายปรัชญ์ รุจิวนารมย์ ซึ่งเป็นบรรณาธิการสำนักข่าวสิ่งแวดล้อม ขณะนั้น

ในข้อกล่าวหาหมิ่นประมาทผู้อื่นโดยการโฆษณา อันเกี่ยวข้องกับการรายงานข่าวเรื่อง “ศาลพม่าสั่งบริษัทเหมืองแร่ไทยชดใช้ชาวบ้านทวาย 2.4 ล้านบาท เหตุเหมืองดีบุกทำสิ่งแวดล้อมพัง” เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2563 ซึ่งมีการเผยแพร่ทางสื่อสังคมออนไลน์ในเว็บไซต์และเฟสบุ๊คของทางสำนักข่าวสิ่งแวดล้อม

ที่ผ่านมา คดีนี้ได้มีการแปลคำพิพากษาจากภาษาอังกฤษเป็นภาษาไทยของโจทก์มีโนตารี่รับรองซึ่งคำว่า Tailing of mine จะแปลว่ากากหางแร่ พยานโจทก์เบิกความว่า ไม่ทราบ ส่วนคำว่า Sediment แปลว่าตะกอน คำว่า Tailing from Side B and Side C คำพิพากษาที่โจทก์อ้างส่งตกคำว่า กากหางแร่

ส่วนพยานจำเลยมีนายธนพล  เพ็ญรัตน์ อาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยนเรศวร โดย พ.ศ.2558 ซึ่งได้รับการร้องขอจากองค์กรพัฒนาเอกชนจากประเทศเมียนมาร์มาเนื่องจากชาวบ้านได้รับผลกระทบจากตะกอนกากแร่ตามภาพถ่าย ล. 14 ซึ่งเป็นภาพถ่ายตะกอนทับถมมีแร่เหล็กไฮดรอไซด์ มีการปล่อยหางแร่ไพไรด์ ซึ่งจะอยู่กับดีบุกและเงินต้องนำแร่ไพไรด์ไปเก็บไว้ในบ่อตะกอน หากมีการปล่อยกากหางแร่ออกมาจะมีซัลฟิวริก ทำให้มีสารหนู แมงกานีส จะส่งผลกระทบต่อสุขภาพ สารอันตราย ที่สูงกว่าค่าธรรมชาติ 50 ถึง 1000 เท่า จะมีอาการป่วยคล้ายพาร์กินสัน

กากหางแร่รั่วไหลทำให้พืชได้ไอโอนิก ซึ่งแตกต่างจากเหตุการณ์น้ำท่วมทั่วไปน้ำที่มาท่วมมีสีแดงและสีเหลืองซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน

นายอู คิน หม่องเอ ได้เบิกความว่า ได้มีการยื่นฟ้องโจทก์ร่วมร่วม เหตุการณ์น้ำท่วมมีสีคล้ายภาพหมาย ล. 15 ส่วนนายซอ ดา ฉ่วย ระบุว่าน้ำที่มาท่วมมีสีแดงและสีเหลือง

นอกจากนี้ยังเห็นว่า การแปลเอกสารของหมาย จ.5 ที่มีการรับรองตกคำว่ากากหางแร่ไป ซึ่งมีปรากฏในเอกสารหมายรอ ล. 8 ล.9 โดยมีนายธนพล เพ็ญรัตน์ สำเร็จการศึกษาชั้นระดับปริญญาตรี สาขาวิศวกรรมโยธา มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ และสำเร็จการศึกษาระดับปริญญาโทในสาขา การจัดการสิ่งแวดล้อมและของเสียอันตรายจาก จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย และสำเร็จการศึกษาชั้นปริญญาเอกจาก มหาวิทยาลัยคาเนกี้ เมล่อน ประเทศสหรัฐอเมริกาสาขาวิศวกรรมสิ่งแวดล้อม เบิกความสนับสนุน ได้อธิบายถึง การเกิดตะกอนชี้ให้เห็นว่าการทำเหมืองแร่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและประชาชน พยานจำเลยหักล้างพยานโจทก์ร่วม การทำเมืองแร่ได้มีกากหางแร่หลุดรอดออกมาถึงสวนนายซอ ดา ฉ่วย

โดยศาลเห็นว่า การเผยแพร่คำพิพากษาเป็นไปตามความเป็นจริงและมีความเป็นธรรมอันเป็นวิสัยของประชาชนพึงกระทำได้ ตามประมวลกฎหมายอาญามาตรา 329 (4) ศาลจึงมีคำพิพากษายกฟ้อง