
วันที่ 29 กันยายน 2569 เวลา 10.00 น. ชาวบ้านชุมชนเขาโต๊ะกรัง ตัวแทนโรงเรียนอรุณศาสน์วิทยามูลนิธิ พร้อมด้วยทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน รวมประมาณ 30 คน เดินทางเข้ายื่นคำร้องต่อศาลปกครองสงขลา เพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งกำหนดมาตรการคุ้มครองชั่วคราวระหว่างการพิจารณาคดี กรณีการขอเพิกถอนรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA (Environmental Impact Assessment) โครงการเหมืองหินเขาโต๊ะกรัง จังหวัดสตูล หลังชุมชนกังวลว่าระหว่างที่คดียังอยู่ในการพิจารณา อาจมีการนำผลการพิจารณาและรายงาน EIA ที่เป็นข้อพิพาทไปใช้ประกอบขั้นตอนขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าไม้ และนำไปสู่การขอประทานบัตรทำเหมืองหินต่อไป
คดีดังกล่าวสืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 20 มกราคม 2569 กลุ่มรักษ์เขาโต๊ะกรัง ร่วมกับโรงเรียนอรุณศาสน์วิทยามูลนิธิและประชาชนในพื้นที่ตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอควนกาหลง และตำบลควนโดน อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล ยื่นฟ้องคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อมโครงการเหมืองแร่ และสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ต่อศาลปกครองสงขลา
ข้อพิพาทเกี่ยวข้องกับรายงาน EIA โครงการทำเหมืองแร่หินอุตสาหกรรมชนิดหินปูนเพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้าง ของบริษัท ภูทองอันดา จำกัด คำขอประทานบัตรที่ 4/2559 เนื้อที่ประมาณ 110 ไร่ ครอบคลุมพื้นที่หมู่ที่ 6 ตำบลควนโดน อำเภอควนโดน และหมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอควนกาหลง จังหวัดสตูล โดยคณะกรรมการผู้ชำนาญการฯ มีมติเห็นชอบรายงาน EIA เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2567
โดยผู้ฟ้องคดีเห็นว่า กระบวนการจัดทำและพิจารณารายงาน EIA มิได้เป็นไปตามขั้นตอนและกระบวนการ ตามบทบัญญัติของกฎหมาย รวมทั้งมีการใช้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องประกอบการพิจารณาดำเนินโครงการ จึงขอให้ศาลเพิกถอนรายงาน EIA และความเห็นชอบต่อรายงานดังกล่าว ต่อมาศาลปกครองสงขลามีคำสั่งลงวันที่ 10 สิงหาคม 2569 รับคำฟ้องไว้พิจารณา เป็นคดีหมายเลขดำที่ 1/2569 และให้ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองจัดทำคำให้การต่อศาล
นายเจ๊ะอิสมาแอน ปะดุกา ตัวแทนผู้นำศาสนาในชุมชน หรือโต๊ะอิหม่าม ให้สัมภาษณ์ว่า เหตุผลสำคัญที่ชาวบ้านตัดสินใจยื่นคำร้องครั้งนี้ คือความกังวลใจเกี่ยวกับการขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าไม้บริเวณเขาโต๊ะกรัง เนื่องจากชุมชนทราบความเคลื่อนไหวว่าผู้ประกอบการจะยื่นหนังสือให้ที่ประชุมสภา อบต. เพื่อมีมติเห็นชอบการขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าไม้บริเวณเขาโต๊ะกรัง แล้วนำไปประกอบการยื่นคำขอประทานบัตร
ทั้งนี้ กลุ่มรักษ์เขาโต๊ะกรัง และโรงเรียนอรุณศาสน์ฯ ได้เดินทางไปยื่นหนังสือคัดค้านต่อนายก อบต. และประธานสภา อบต.ควนโดน เพื่อตอกย้ำจุดยืนว่าพื้นที่ป่าบริเวณเขาโต๊ะกรังมีคุณค่าต่อสิ่งแวดล้อมและชุมชน
“ก่อนหน้านี้ ชุมชนและสถานศึกษาได้ยื่นคัดค้านการดำเนินการขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าไม้ในพื้นที่ต่อ อบต.ควนโดนไปแล้ว แต่ได้รับข้อมูลภายหลังว่าการดำเนินเรื่องอาจถูกนำไปพิจารณาในพื้นที่ อบต.ทุ่งนุ้ย เนื่องจากเขาโต๊ะกรังตั้งอยู่บริเวณรอยต่อระหว่างหมู่ที่ 6 ตำบลควนโดน กับหมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งนุ้ย วันนี้ก็เลยเข้าไปที่ศาลปกครอง ไปยื่นคุ้มครองป่าไว้ก่อน” นายเจ๊ะอิสมาแอนกล่าว
ด้านนายวีรวัฒน์ อบโอ ทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน (CRC) กล่าวว่า ประเด็นการยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวครั้งนี้เป็นอีกขั้นตอนหนึ่งของกระบวนการพิจารณาคดีซึ่งศาลจะเป็นผู้พิจารณาว่ามีเหตุและเงื่อนไขตามกฎหมายเพียงพอที่จะมีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวต่อไปหรือไม่
“การยื่นคำร้องดังกล่าวเป็นเพียงการขอให้ศาลพิจารณามาตรการคุ้มครองชั่วคราว ไม่ได้หมายความว่าศาลมีคำสั่งเพิกถอนรายงานผลกระทบสิ่งแวดล้อมหรือ EIA หรือมีคำพิพากษาชี้ขาดในประเด็นที่พิพาทดังกล่าว โดยผลของคำร้องและคดีหลักจะขึ้นอยู่กับการพิจารณาของศาลปกครองสงขลา” นายวีรวัฒน์กล่าว
นายวีรวัฒน์ ยังกล่าวเพิ่มเติมว่า กระบวนการหลังจากนี้ศาลจะเรียกให้ผู้ถูกฟ้องคดีทั้งสองทำคันชี้แจงเข้ามาเพื่อประกอบการพิจารณาคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวของผู้ฟ้องคดี และถ้าศาลเห็นว่ากรณีนี้มีความจำเป็นเร่งด่วนศาลก็จะนัดกำหนดวันนัดไต่สวนเพื่อที่จะแสวงหาข้อจริงและมีคำสั่งต่อไป
การเดินทางไปศาลปกครองสงขลาครั้งนี้ ยังมีนักเรียนจากโรงเรียนอรุณศาสน์วิทยามูลนิธิเข้าร่วมกับชุมชนด้วย โดยนายฮาปิ๊บ รัตนพันธ์ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 เล่าว่า ก่อนเข้ามาเรียนในพื้นที่ เขาไม่เคยรับรู้เรื่องโครงการเหมืองหินมาก่อน แต่เมื่อทราบถึงข้อกังวลเกี่ยวกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นกับโรงเรียน ซึ่งตั้งอยู่ใกล้เขาโต๊ะกรัง จึงตัดสินใจเข้าร่วมกิจกรรมกับชุมชนอย่างต่อเนื่อง
“ตอนนี้ผมอยู่ ม.6 แล้ว ผมก็จะจบแล้ว แต่ผมก็อยากสู้ต่อไป เพื่อให้รุ่นต่อไปได้มีความหวังอยู่ครับ” นักเรียนกล่าว

นายฮาปิ๊บ ยังกล่าวด้วยว่า แม้เรื่องทรัพยากรธรรมชาติและการพัฒนาพื้นที่อาจถูกมองว่าเป็นเรื่องของผู้ใหญ่ แต่เยาวชนจะเติบโตขึ้นมาเป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาหมู่บ้านและชุมชนในอนาคต จึงควรมีส่วนร่วมในการดูแลสิ่งแวดล้อมตั้งแต่วันนี้ พร้อมสะท้อนความกังวลเกี่ยวกับฝุ่น การคมนาคม และแหล่งน้ำบริเวณเขาโต๊ะกรัง หากมีการทำเหมืองเกิดขึ้น
“จากบริเวณโรงเรียนสามารถมองเห็นเขาโต๊ะกรังได้อย่างชัดเจน และตลอดช่วงที่เรียนอยู่ในพื้นที่ได้ติดตามการเคลื่อนไหวของชุมชน รวมทั้งเข้าร่วมกิจกรรมให้ความรู้และติดตามความคืบหน้าของคดีหลายครั้ง”
สำหรับพื้นที่เขาโต๊ะกรัง ชาวบ้านระบุว่าการคัดค้านโครงการดำเนินมาตั้งแต่ปี 2559 โดยให้เหตุผลถึงคุณค่าของพื้นที่ทั้งด้านระบบนิเวศ แหล่งน้ำ พันธุ์ไม้ ถ้ำ และการเป็นแหล่งเรียนรู้ทางธรรมชาติของนักเรียน ขณะที่การยื่นคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวในวันที่ 29 กันยายนนี้ ถือเป็นอีกขั้นตอนหนึ่งของการต่อสู้ทางกฎหมาย หลังศาลปกครองสงขลารับคดีเพิกถอน EIA ไว้พิจารณาแล้ว
จากนี้จึงต้องติดตามการพิจารณาของศาลปกครองสงขลาว่า จะมีคำสั่งเกี่ยวกับคำร้องขอคุ้มครองชั่วคราวอย่างไร โดยการยื่นคำร้องครั้งนี้ ยังไม่ใช่คำวินิจฉัยว่ารายงาน EIA ชอบหรือไม่ชอบด้วยกฎหมาย และยังไม่ใช่คำพิพากษาในคดีหลัก ซึ่งข้อพิพาทดังกล่าวยังอยู่ในกระบวนการพิจารณาของศาลต่อไป




