กลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิด 6 หมู่บ้านรอบเหมืองแร่ทองคำ จ.เลย

กลุ่มฅนรักษ์บ้านเกิด 6 หมู่บ้านรอบเหมืองแร่ทองคำ จังหวัดเลย เป็นประชาชนที่ทำกินและอาศัยชีวิตอยู่ในพื้นที่ตำบลเขาหลวง อำเภอวังสะพุง จังหวัดเลย ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรม ซึ่งอาศัยความอุดมสมบูรณ์ของทรัพยากรธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อมในการดำรงชีวิต เริ่มมีก่อตั้งกลุ่ม ในปี พ.ศ. 2551 มีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์สิ่งแวดล้อมและทรัพยากรธรรมชาติ วัฒนธรรม และประเพณีท้องถิ่น และติดตามสถานการณ์ปัญหาจากการดำเนินกิจการเหมืองแร่ทองคำ

โดยในปี 2549 บริษัททุ่งคำเริ่มประกอบกิจการเหมืองแร่ทองคำ บริเวณภูซำป่าบอน และภูทับฟ้า เนื้อที่ประมาณ 1,000 ไร่ โดยพื้นที่ทำเหมืองและโรงแต่งแร่ ตั้งอยู่บริเวณรอยต่อของชุมชน 6 หมู่บ้าน การทำเหมืองมีการขุดเจาะระเบิดภูเขา มีการใช้สารเคมี ซึ่งก่อให้เกิดการแพร่กระจายของฝุ่นละออง การแพร่กระจายของโลหะหนักที่มีพิษออกไปนอกเหมือง ก่อให้เกิดกลิ่นเหม็นการรั่วไหลของสารโลหะหนัก เช่น ไซยาไนด์ สารหนู แมงกานีส เหล็ก ตะกั่ว ปรอท ลงไปยังพื้นราบที่เป็นพื้นที่เกษตรกรรม รวมทั้งไหลลงสู่แหล่งน้ำสาธารณะลำน้ำฮวยและลำห้วยพุก ทำให้มีสารไซยาไนด์ แมงกานีสและแคดเมียมสูงเกินค่ามาตรฐานในน้ำผิว กระทบต่อน้ำและดินรอบเมือง น้ำใช้บริโภคไม่ได้ รวมทั้งสัตว์น้ำรอบเหมือง และประชาชน บางส่วนตรวจพบ สารปรอทในเลือดเกินค่ามาตรฐาน และมีสารไซยาไนด์เกินค่ามาตรฐาน

ชาวบ้านรวมตัวติดตามสถานการณ์ และต่อสู้มาตั้งแต่เริ่มต้นกิจการจนถึงปัจจุบัน เป็นระยะเวลากว่า 16 ปี ซึ่งเกิดเหตุการณ์สำคัญมากมาย เช่น พฤษภาทมิฬ วันขนแร่เถื่อน และมีการถูกดำเนินคดีทางกฎหมายกว่า 20 คดี ซึ่งต่อมาในปี 2557 เหมืองแร่หยุดประกอบกิจการ และในปี 2561 ศาลจังหวัดเลย มีคำสั่งให้บริษัททุ่งคำ จำกัด ล้มละลาย พิพากษาให้บริษัทต้องชดใช้ค่าเสียหาย และประชาชนได้ฟ้องให้บริษัทและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทำการฟื้นฟูธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสังคมวัฒนธรรมให้กลับคืนมา