
25 กันยายน 2569 เวลา 10.00 น. ที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ตัวแทนเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน พร้อมด้วยทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน เดินทางไปยื่นหนังสือถึงรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์กรุงเทพมหานคร รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ขอให้ระงับการดำเนินการขอใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ และยกเลิกโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล (โครงการผันน้ำยวม) เนื่องจากกระบวนการรับฟังความคิดเห็น และข้อมูลที่ใช้ประกอบการดำเนินโครงการไม่ถูกต้อง ขณะที่คดีเกี่ยวกับโครงการอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาลปกครอง
โดยมีว่าที่ร้อยโท ภาณุพงศ์ ใจดี หัวหน้ากลุ่มรับเรื่องร้องเรียน สำนักบริหารกองทุนเพื่อช่วยเหลือเกษตรกร ศูนย์รับเรื่องร้องเรียน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ออกมารับหนังสือของเครือข่ายฯ
ยุพา จ่อแผ่ สมาชิกสภาองค์การบริหารส่วนตำบลนาคอเรือ (ส.อบต.) หมู่ 6 บ้านแม่งูด อำเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ เป็นตัวแทนอ่านหนังสือก่อนยื่น ระบุว่า สำนักงานก่อสร้างชลประทานขนาดใหญ่ที่ 1 จังหวัดเชียงใหม่ ได้มีหนังสือถึงองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหลายแห่งในจังหวัดตาก แม่ฮ่องสอน และเชียงใหม่ เพื่อแจ้งเรื่องการขออนุญาตใช้พื้นที่ป่าสงวนแห่งชาติ สำหรับก่อสร้างโครงการ เครือข่ายฯ กังวลว่าการแจ้งหนังสือ “เพื่อโปรดทราบ” อาจถูกนำไปตีความภายหลังว่าเป็นการให้ความเห็นชอบ ทั้งที่การรับทราบหนังสือราชการไม่ใช่มติของสภาท้องถิ่น และไม่อาจใช้แทนการรับฟังความคิดเห็นของประชาชนผู้ได้รับผลกระทบ
เครือข่ายฯ ยังย้ำว่า สภาองค์การบริหารส่วนตำบลนาคอเรือ มีมติเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ไม่เห็นชอบกับการขอใช้พื้นที่เพื่อดำเนินโครงการ เนื่องจากประชาชนในตำบลไม่เห็นด้วย ส่วนการประชุมในพื้นที่อมก๋อยไม่มีมติให้ความเห็นชอบโครงการ นอกจากนี้ เครือข่ายฯ ระบุว่าคณะกรรมการลุ่มน้ำที่เกี่ยวข้องทั้งสองลุ่มน้ำมีมติไม่เห็นด้วย และขอให้หน่วยงานรัฐบันทึกและสื่อสารมติดังกล่าวอย่างตรงไปตรงมา
อีกประเด็นที่เครือข่ายฯ ตั้งคำถามคือความครบถ้วนของข้อมูลผลกระทบ โดยเอกสารประกอบของกรมชลประทานบางส่วนแสดงผลลัพธ์ด้านลบของโครงการว่า “ไม่มี” ทั้งที่โครงการมีมูลค่าการลงทุนประมาณ 71,000 ล้านบาท ประกอบด้วยเขื่อนกั้นแม่น้ำยวม สถานีสูบน้ำ อุโมงค์ส่งน้ำใต้ดินยาวกว่า 60 กิโลเมตร แนวสายส่งไฟฟ้า ถนนก่อสร้าง และพื้นที่ทิ้งดินจำนวนมาก ครอบคลุมพื้นที่ป่าและชุมชนในสามจังหวัดมากกว่า 50 หมู่บ้าน
“โครงการขนาดใหญ่เช่นนี้ย่อมมีผลกระทบและความเสี่ยงที่ต้องศึกษาอย่างรอบคอบ การระบุว่า “ไม่มีผลลัพธ์ด้านลบ” จึงไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง ไม่เป็นธรรมต่อประชาชน และอาจทำให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นหรือหน่วยงานผู้พิจารณาอนุญาตได้รับข้อมูลที่ไม่ครบถ้วน”
นอกจากนี้ รายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA ของโครงการ ระบุผู้ได้รับผลกระทบเพียง 27 ราย ทั้งที่แนวโครงการพาดผ่านพื้นที่ป่าและชุมชนจำนวนมาก อีกทั้งยังมีข้อโต้แย้งอย่างต่อเนื่องเกี่ยวกับความถูกต้องของข้อมูล กระบวนการรับฟังความคิดเห็น การนำชื่อและภาพของชาวบ้านไปใช้ ตลอดจนความครอบคลุมของการประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อม สังคม เศรษฐกิจ สุขภาพ และวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์
โดยเครือข่ายฯ มีข้อเรียกร้อง 2 ข้อ ต่อหน่วยงานรัฐ และขอให้แจ้งผลการดำเนินการกลับภายใน 15 วันนับจากได้รับหนังสือ ดังนี้
- ขอให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีคำสั่งให้กรมชลประทาน ระงับการดำเนินการโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้ เขื่อนภูมิพล (โครงการผันน้ำยวม) ยื่นคำขอและการดำเนินการทุกขั้นตอนเพื่อขอเข้าทำประโยชน์ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ รวมถึงการขอมติหรือเอกสารจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จนกว่าคดีที่อยู่ในระหว่างการพิจารณาของศาลปกครองจะถึงที่สุด และปัญหาความถูกต้องของรายงาน EIA จะได้รับการพิจารณาอย่างครบถ้วน
- ขอให้รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมีคำสั่งให้กรมป่าไม้ ระงับการให้อนุญาต เกี่ยวกับเรื่องขอเข้าทำประโยชน์ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ เพื่อดำเนินโครงการเพิ่มปริมาณน้ำต้นทุนให้เขื่อนภูมิพล (โครงการผันน้ำยวม) เนื่องจากโครงการดังกล่าว ในพื้นที่ป่าไม้ที่ตั้งอยู่ ประชาชนยังคงมีความขัดแย้ง และองค์การบริหารส่วนตำบลนาคอเรือมีมติไม่เห็นด้วย

ในส่วนสถานะทางคดี เฉลิมศรี ประเสริฐศรี ทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน เปิดเผยว่า ทางเครือข่ายประชาชนลุ่มน้ำยวม เงา เมย สาละวิน และประชาชน 66 คน ได้ยื่นฟ้องต่อศาลปกครองเชียงใหม่ เมื่อวันที่ 18 ตุลาคม 2566 เพื่อขอให้เพิกถอนโครงการ และรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม หรือ EIA ซึ่งศาลได้รับคำฟ้องไว้พิจารณาแล้ว ขณะนี้คดียังคงอยู่ระหว่างการพิจารณาของศาล ขณะเดียวกันรายงาน EIA ฉบับดังกล่าวกำลังจะหมดอายุในเดือนตุลาคม 2569 ชาวบ้านจึงมีความกังวล เนื่องจากโครงการมีปัญหาเรื่องข้อมูลในรายงานไม่ถูกต้อง
“หน่วยงานรัฐ มีการเร่งรัดดำเนินการก่อสร้าง โดยไม่พิจารณาถึงปัญหาหรือความขัดแย้งที่เกิดขึ้นในชุมชน ขณะเดียวกันชุมชนในพื้นที่ป่าไม้ เช่น องค์การบริหารส่วนตำบลนาคอเรือ ก็ได้มีมติไม่เห็นชอบกับการเข้าใช้พื้นที่ป่าไม้สงวนแห่งชาติ ป่าแม่ตื่น และป่าแม่แจ่ม ในการก่อสร้างโครงการผันน้ำยวมไปแล้ว” เฉลิมศรีเผย




