เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2569 มูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน (CRC) และเครือข่ายองค์กรแม่น้ำโขง ได้เข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง “ความก้าวหน้าแผนปฏิบัติการร่วมโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนปากแบง ปากลาย และหลวงพระบาง” ภายใต้การประชุมเวทีร่วมระดับชาติ ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 ซึ่งจัดโดยสำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ (สทนช.) ณ ห้องประชุมน้ำปิง ชั้น 4 อาคารชลพิพัฒน์ สำนักงานทรัพยากรน้ำแห่งชาติ พร้อมเปิดระบบประชุมผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์

การประชุมครั้งนี้จัดขึ้นเพื่อติดตามสถานการณ์และความก้าวหน้าของแผนปฏิบัติการร่วมสำหรับโครงการไฟฟ้าพลังน้ำบนแม่น้ำโขงสายประธานทั้ง 3 แห่ง ตลอดจนแลกเปลี่ยนข้อมูล ข้อห่วงกังวล และข้อเสนอเกี่ยวกับผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นต่อทรัพยากรน้ำ ระบบนิเวศ และประชาชนในพื้นที่ท้ายน้ำ โดยเฉพาะผลกระทบข้ามพรมแดนที่อาจส่งผลมาถึงประเทศไทย

ภายในเวทีมีการทบทวนภาพรวมกระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าของทั้งสามโครงการ ก่อนนำเสนอข้อมูลแยกเป็นรายโครงการ ครอบคลุมความเป็นมา แผนปฏิบัติการที่ได้รับความเห็นชอบ รายงานการทบทวนทางเทคนิค และความก้าวหน้าของการดำเนินงานตามแผนปฏิบัติการร่วม

สำหรับโครงการไฟฟ้าพลังน้ำเขื่อนปากแบง ที่ประชุมได้รับรายงานว่า ตอนนี้อยู่ในระหว่างการออกแบบรายละเอียดโครงการ ซึ่งข้อมูลด้านอุทกวิทยา และการจัดการน้ำได้มีการทำข้อมูลย้อนหลังตั้งแต่ปีค.ศ. 1960-2020 แต่ตอนนี้ไม่ได้มีรายงานฉบับสมบูรณ์ออกมา ในส่วนของตะกอนดินมีการทำแบบจำลองสามมิติ นอกจากนี้เรื่องทางปลาผ่านได้การเปลี่ยนแปลงรูปแบบเป็นทางตรงโดยจะมีการลดกังหันปลาจากขนาด 7 ใบพัด เหลือ 5 ใบพัด และจำกัดจำนวนรอบให้หมุนช้าลง เพื่อลดความเสี่ยงต่อปลาและสัตว์น้ำ

ในกรณีการเกิดแผ่นดินไหวได้อยู่ระหว่างการออกแบบใหม่เพื่อรับมือกับสถานการณ์ รวมถึงปรับปรุงรายงานการประเมินผลกระทบข้ามพรมแดน และจัดทำการประเมินผลกระทบสะสม หรือ CIA โดยฝ่ายไทยได้นำบทเรียนและข้อห่วงกังวลจากกรณีโครงการเขื่อนไซยะบุรีมาประกอบการพิจารณาด้วย

ในส่วนของเรื่องการปนเปื้อนสารโลหะหนักอยู่ระหว่างการที่จะต้องศึกษาเพิ่มเติม อาจจะมีการเสนอการทำแบบจำลอง ตอนนี้ระบบการแจ้งเตือนน้ำที่มาจากจีนจากจิ่งหงไปยังเชียงแสนระยะทาง 300 กิโลเมตร ได้มีสถานีวัดระดับน้ำทั้งหมด 4 จุด คือ จิ่งหง เชียงกก เชียงแสน และเชียงของ ซึ่งจะทำให้เรามีระยะเวลาการเตรียมตัวรับมือ 4 – 5 ชั่วโมง แต่สามารถดูได้จากเว็บไซต์ซึ่งการแสดงผลเป็นแบบเรียลไทม์

ช่วงท้ายของการประชุมได้เปิดให้ผู้เข้าร่วมอภิปรายถึงแผนปฏิบัติการของทั้งสามโครงการ โดยมีข้อสังเกตสำคัญเกี่ยวกับการเข้าถึงข้อมูล ทั้งข้อมูลผลกระทบสะสม ความเสี่ยงจากน้ำท่วมและน้ำหลาก ผลกระทบข้ามพรมแดน ตลอดจนมาตรการป้องกัน แก้ไข และเยียวยาประชาชนที่อาจได้รับผลกระทบโดยสถานการณ์

ทั้งนี้ โครงการเขื่อนปากแบง ยังไม่มีการก่อสร้างโครงการอยู่ในระหว่างการเคลียร์พื้นที่ และออกแบบตอนนี้ มีบริษัท JH international B.V (JHI) จำกัด มาร่วมลงทุนกับบริษัทกัลฟ์ ด้วย

 

เขื่อนปากลาย อยู่ในระหว่างการก่อสร้างซึ่งได้มีการดำเนินการไปแล้ว 6% ในส่วนของโครงการนี้ได้มีการดำเนินการในช่วงเวลาเดียวกันกับเขื่อนปากแบง แต่สามารถดำเนินการสร้างไปได้

เขื่อนหลวงพระบาง อยู่ในระหว่างการก่อสร้างซึ่งได้มีการดำเนินการไปแล้ว 76% ความน่ากังวลเรื่องปลาผ่านตอนนี้ยังไม่ได้มีการจัดทำรายงาน ส่วนความกังวลในเรื่องเมืองมรดกโลก เป็นคนละส่วนกันซึ่งไม่ใช่ภารกิจหลัก

ปัญหาที่หน่วยงานได้รับ บริษัทไม่มีการเปิดเผยข้อมูลอะไรไม่ว่าจะเป็นผลกระทบสะสม น้ำท่วมหลาก หรือผลกระทบข้ามพรมแดน ซึ่งยังไม่มีมาตรการเยียวยาประชาชน

เฉลิมศรี ประเสริฐศรี ทนายความมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน รายงาน

ข่าวอื่นๆที่คุณอาจจะสนใจ