วันนี้ (20 มกราคม 2569) ที่ศาลปกครองสงขลา เวลา 14.00 น. ตัวแทนชาวบ้าน โรงเรียนอรุณศาสน์วิทยามูลนิธิ กลุ่มรักษ์เขาโต๊ะกรัง และประชาชนในพื้นที่ตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอควนกาหลง และตำบลควนโดน อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล พร้อมด้วยทีมทนายจากมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน (CRC) รวมประมาณ 40 คน เดินทางมาฟ้องคดีต่อคณะกรรมการผู้ชำนาญการพิจารณารายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม โครงการเหมืองแร่ เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 และสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) เป็นผู้ถูกฟ้องคดีที่ 2
กรณีการจัดทำรายงานการประเมินผลกระทบสิ่งแวดล้อม (Environmental Impact Assessment: EIA) และการพิจารณาให้ความเห็นชอบรายงาน โครงการทำเหมืองชนิดแร่หินอุตสาหกรรม ชนิดหินปูนเพื่ออุตสาหกรรมก่อสร้าง ของบริษัท ภูทองอันดา จำกัด คำขอประทานบัตรที่ 4/2559 จำนวนเนื้อที่ 110 ไร่ ตั้งอยู่ที่ หมู่ที่ 6 ตำบลควนโดน อำเภอควนโดน จังหวัดสตูล และหมู่ที่ 7 ตำบลทุ่งนุ้ย อำเภอควนกาหลง จังหวัดสตูล (โครงการเหมืองหินเขาโต๊ะกรัง) ซึ่งผู้ถูกฟ้องคดีที่ 1 มีมติเห็นชอบผ่านรายงานอีไอเอ เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2567
โดยผู้ฟ้องคดี เห็นว่าในเชิงขั้นตอนและกระบวนการ การดำเนินโครงการตามฟ้อง มิได้เป็นไปตามบทบัญญัติของกฎหมายที่กำหนดรูปแบบ ขั้นตอน หรือ วิธีการอันเป็นสาระสำคัญที่กฎหมายกำหนดสำหรับการกระทำนั้นไว้ รวมทั้งมีการใช้ข้อมูลที่ไม่ถูกต้องและไม่ชอบด้วยกฎหมายในการดำเนินการในขั้นตอนที่กฎหมายกำหนด วันนี้จึงมายื่นฟ้องเพื่อขอให้ศาลมีคำสั่งเพิกถอนรายงาน EIA โครงการทำเหมืองแร่อุตสาหกรรมในพื้นที่เขาโต๊ะกรัง จังหวัดสตูล และขอให้เพิกถอนความเห็นชอบรายงานฯ ดังกล่าวด้วย
นายอับดุลเลาะฮ์ ปะดุกา โรงเรียนอรุณศาสน์วิทยามูลนิธิ เปิดเผยว่า ตนมาในนามของโรงเรียนและเป็นตัวแทนชาวบ้าน ซึ่งทุกคนที่มาในวันนี้มีเจตนาเพื่อจะมาปกป้องเขาโต๊ะกรังไม่ให้ภูเขาลูกนี้ถูกระเบิดไปอย่างแน่นอน แม้ว่านายทุนเขาได้ดำเนินการทำ EIA ฉบับล่าสุดนี้ผ่านแล้วแต่เราไม่เห็นด้วยตั้งแต่ต้น เนื่องจากกระบวนการรับฟังความคิดเห็น กับข้อมูลที่ระบุลงไปใน EIA ชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบไม่ได้มีส่วนร่วมหรือรู้เห็นในตรงนี้เลย เราจึงมาฟ้องเพื่อขอให้ศาลยกเลิก EIA ฉบับนี้
“เราต่อสู้กันมากว่า 10 ปี วันนี้เป็นกระบวนการหนึ่ง ซึ่งเรามาแสดงเจตนารมณ์ของการต่อสู้ โดยขอให้ศาลปกครองได้ช่วยพิจารณาตัดสินว่าเนื้อหาหรือข้อความทั้งหมดใน EIA ตรงนั้นมันไม่ตรงกับความเป็นจริง” ครูเลาะฮ์ หนึ่งในผู้ฟ้องคดีเผย
นายอับดุลเลาะฮ์ ยังกล่าวอีกว่า หลักการสำคัญของ EIA คือต้องให้ชาวบ้านผู้จะได้รับผลกระทบมีส่วนร่วม แต่เรายืนยันว่าเราไม่ได้มีส่วนร่วมและรับรู้ในกระบวนการรับฟังความคิดเห็นเลย อันที่สองที่เห็นได้ชัดก็คือเรื่องแหล่งน้ำซับซึม ซึ่งชาวบ้านก็รู้ว่าเขาลูกนี้มีน้ำซับซึมตลอดและกฎหมายแร่ห้ามทำเหมือง แต่ไม่ได้มีการระบุไว้ใน EIA และอันที่สามที่เห็นผลกระทบได้ชัดเจนก็คือระยะห่าง โดยภูเขาโต๊ะกรังลูกนี้อยู่ใกล้กับโรงเรียนอรุณศาสน์วิทยาฯ มาก ซึ่งชาวบ้านทำการวัดมันห่างเพียงแค่ 200 กว่าเมตร นี่คือสิ่งที่เห็นได้ชัดเจน 3 อย่างนี้
ด้านนายเจ๊ะอิสมาแอน ปะดุกา อิหม่ามมัสยิดบ้านนาปริก ได้กล่าวว่า เขาโต๊ะกรังอยู่ใกล้กับชุมชนและถนนผ่านเข้าหมู่บ้านประมาณ 300 เมตร ซึ่งชุมชนก็ใช้ประโยชน์ทั้งทางตรงและทางอ้อม โดยเฉพาะเป็นแหล่งหาอาหาร และพึ่งพาอาศัยเกี่ยวกับแหล่งน้ำ เพราะเขาลูกนี้เป็นที่เก็บน้ำแล้วจะไหลซึมมาให้ชาวบ้านได้เอามาใช้ในการเกษตร ซึ่งหากภูเขาถูกทำลาย แน่นอนที่สุดว่าชุมชนก็จะได้รับผลกระทบตามไปด้วย
“เขาโต๊ะกรังอยู่ใกล้ชุมชนนิดเดียว เราก็กังวลว่าถ้ามีการระเบิดภูเขาต้องมีผลกระทบแน่นอน ไม่ว่าจะเป็นเสียง ฝุ่นละออง แล้วก็มีผลไปถึงผลไม้ เช่น กระท้อน GI และอาชีพความเป็นอยู่ของชาวบ้านก็จะกระทบไปหมด”
ในส่วนนางสาวอาทิตยา งามประดิษฐ์ ทนายมูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน รายงานว่า สาเหตุที่มายื่นฟ้องคดีในวันนี้เนื่องจากเรามองว่ารายงาน EIA ดังกล่าว ไม่ได้ศึกษาข้อมูลที่สำคัญเกี่ยวกับเขาโต๊ะกรังอย่างรอบคอบ และรอบด้าน เช่น เรื่องความอุดมสมบูรณ์ของระบบนิเวศเขาโต๊ะกรัง ไม่ว่าจะเป็นพรรณไม้ สัตว์หายาก แหล่งน้ำ, เรื่องการมีส่วนร่วมของประชาชนรอบๆ เขา และความสำคัญของชุมชนในเรื่องสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) เช่น กระท้อน GI ของชุมชนนาปริก
และอีกส่วนสำคัญ คือ เขาโต๊ะกรังมีระยะห่างโรงเรียนอรุณศาสน์มูลนิธิ เพียงแค่ประมาณ 300 เมตร เห็นได้ชัดว่าการทำเหมืองแร่บริเวณนี้จะส่งผลกระทบอย่างชัดเจนต่อนักเรียนและคุณครู ประมาณ 2,000 คน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องฝุ่นละออง เสียง แรงสั่นสะเทือน ความปลอดภัยต่อชีวิต จากกิจกรรมของเหมือง ซึ่งจะกระทบต่อการเรียนการสอนของนักเรียนและคุณครูอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยงได้
“โดยในวันนี้ศาลรับเป็นคดี ส.1/2569 และหลังจากนี้ศาลจะมีคำสั่งแจ้งมายังผู้ฟ้องคดีต่อไปว่าศาลมีคำสั่งรับคำฟ้องไว้พิจารณาหรือไม่” อาทิตยา รายงาน
